Perfectionisme (3) Het gaan doen

Met een juiste, positieve houding wordt het dus een stuk gemakkelijker om de eindeloze stroom uren te vinden die je in iets kunt stoppen om ergens goed in te worden. Maar als je nu aan je bureau zit, en er aan begonnen bent, dan zijn er een boel redenen die nog in de weg kunnen staan tussen jou en je doel. Weerstand!

Dit is een drie-delige serie over perfectionisme.

Deel 1: Wanneer speelt perfectionisme een rol? En wanneer is iets eigenlijk perfect?

Deel 2: Welke houding kunnen we aannemen zodat je complexe, creatieve taken met veel plezier kunt doen zonder frustratie?

Deel 3 (hier ben je nu): Het gaan doen. Waar kun je op letten?

In deel drie vertel ik hoe ik mezelf aanpak op het moment van doen. Onderbouwd met boerenverstand en hier en daar een snufje wetenschap.

 

Ik merkte dat als ik op het punt sta om een taak te gaan uitvoeren, vooral als het nieuw is en ingewikkeld, dat ik dan  weerstand voel in mijn lichaam en hoofd. Een jaar of 7 geleden begon ik met hardlopen. In het begin ging dat ongeveer zo:

Ik neem me voor om in het nieuwe jaar te gaan hardlopen, omdat ik merkte dat ik een buikje kreeg. Dus op nieuwjaarsdag trok ik m’n hardlooppak aan. Met een brak hoofd van het feesten, maar met de beste intentie van de wereld loop ik flink rondje. Op dag twee had ik er niet zoveel zin in, maar vooruit. Na een half uur te treuzelen trok ik m’n hardloopspullen aan en ging de deur uit. Het was koud en nat en ik werd er chagrijning van. Op dag 3 zit je te vloeken en te balen. Ik had nog nooit zoveel tegenzin gehad. Dus met een schuldgevoel sliep ik uit in het vertrouwen dat ik straks wel ging. Toen moest ik naar een andere afspraak en voor ik het wist had ik die dag niet gelopen. Op dag 4 regende het en toen had ik er eigenlijk al geen zin meer in. Ik had het toch niet volgehouden.

Hoe kan het dat sommige mensen zich er wel elke dag weer toe kunnen zetten, en andere mensen niet? Ik bekeek het veel te negatief. Ik zei tegen mezelf: Ik heb het maar twee dagen vol gehouden en daarom ben ik niet in staat om elke dag hard te lopen. Het is niets voor mij.

Maar ik wilde gewoon blijven hardlopen. Ik merkte dat door heel bewust te worden van mijn eigen gedrag, ik het ook kon aanpakken. Ik had ook kunnen denken: “Ik wil elke dag hardlopen, en dat zal niet in één keer lukken. Twee dagen hardlopen lukt, misschien lukt drie dagen dan ook wel.”

Ik kocht een kalender waarop ik een kruisje zette als ik had hardgelopen. Ik sprak met mezelf af dat ik elke ochtend ging hardlopen. En dat ik niet per se de marathon hoefde te lopen. Gewoon elke de deur uit gaan was voldoende. Het rondje hardlopen volgt wel vanzelf. Excuses zoals: “wat als het regent?” had ik ondervangen door een alleraardigst regenjasje te kopen. Als het dan regent dan kon ik dat gave jasje aan. En tijdens het lopen neurie ik dan de tune van Eye of the tiger. Dan wordt het echt leuk om zo’n rondje te lopen! Als het te koud is, trek ik een alleraardigst winterjasje aan, en goede thermokleding. Dan kan je het hele jaar door lopen. En, in het ergste geval, als het echt niet wil, of per ongeluk niet aan toe komt door bv vakantie, dan hebben we te maken met een baaldag.

Met de juiste regels voor mezelf (of anti-excuses, of heuristiek, hoe je het ook wilt noemen) behaalde ik mijn hardloopdoelen. Ik had geen goede reden meer om in mijn bed te blijven liggen. Ik leerde dat je je hoofd koel moet houden om toch weer elke dag de tijd erin te stoppen.

Als je moe bent, dan heb je minder zin om iets te doen dan als je bent uitgeslapen. Logisch, maar dat willen we nog wel eens vergeten. Daarom helpt het om bewust te zijn van je taken. Dat kan je doen door af en toe eens jezelf een vraag te stellen. Ben ik moe nu? Heb ik gisteren goed geslapen? Het is bekend dat succesvolle mensen erg zelfbewust zijn. Want pas als je weet hoe je je voelt, kun je er ook iets mee doen.

We zijn heel goed in het verzinnen van excuses om weerstand tegen te gaan. Stel dat je een stuk wilt schrijven. Dan kun je zeggen: Ik heb nu geen inspiratie, dat komt later wel. Maar dat ‘later’ dat komt niet. Of misschien wel een keertje, maar de regelmaat is wat je wilt opzoeken. Dus elke dag schrijven betekent hier ook: gewoon beginnen. Schrijf een paar domme zinnen. “Hallo, dit is een artikeltje en blablabla, nu ben ik lekker aan het schrijven, hoi hoi hoi!” Na een paar zinnen kom je op gang. Wat bij hardlopen het “gewoon de deur uit” principe is, doe je hier met schrijven.

En dat doe ik nu ook met dit blog, iedere dag minimaal een half uurtje. Dus publiceer dat dan ook gewoon, dan heb ik mijn doel voor die dag behaald. De kwaliteit doet er niet toe.

Dan is er nog de afleiding. Stel je voor, je wilt een stukje schrijven. “Dit wordt mijn beste werk ooit” zeg je tegen jezelf. En je begint. Dan krijg je een berichtje op je telefoon. “nu even niet”, denk je. Je herpakt je en na een tijdje ben je weer aan het werk. Je telefoon geeft nog een berichtje. Je wordt nieuwsgierig. Vooruit, eventjes kijken. Of je vanavond mee eet. Je antwoordt: “ja, hoe laat?”. Terwijl je wacht op het antwoord kijk je of je nog andere berichten hebt. Een goede vriendin vertelt je over een briljante foto van dat feest van vorig weekend en stuurt je een facebook link. Je bekijkt de foto. Je herinnert jezelf: shit, ik was net aan het werk. Maar vooruit, heel eventjes nog. Er zijn nog meer foto’s van het feest, die je ook even doorscrollt. Je plaatst een reactie. Op facebook zie je dat iemand gereageerd heeft op eerder bericht. 5 minuten later denk je: ik was aan het werk, ok, weer aan de slag. Je legt je telefoon weg en begint met werken. Waar was je ook alweer? Over 5 minuten piept je telefoon. Berichtje. Je krijgt antwoord terug over het eten. 18:00, prima. En of je daarna mee gaat naar de bios. Je krijgt een link met daarin een trailer met de film. Die bekijk je ook maar even snel. Je kijkt op de klok. 20 minuten zijn gepasseerd.

Zij die zich niet laten afleiden hebben de wereld. Duh. Iedereen weet dat je je telefoon op stil moet zetten als je werk gedaan wilt krijgen. Ik heb gemerkt dat ik het de laatste tijd steeds moeilijker vond om me tot een lange taak te zetten, zeker omdat ik het niet erg druk had. Dan is het gemakkelijk om de tijd te besteden op je smartphone. Het was voor mij lastig, bijvoorbeeld in de eerste dagen van dit blog, om me aan één stuk door gefocust te houden. En toch wil je ook niet graag je telefoon uitzetten. Wat mij hielp is m’n telefoon uitzetten voor korte periodes. Je hebt nu zo’n do not disturb stand die je voor een bepaalde duur kunt instellen.

Wat ik bizar vind is hoe gemakkelijk je iets doet dat je niet wilt. Hoe mak zijn we geworden door onze technologie. Ik wil A, maar ik doe B. Dan kun je zeggen: ik moet gewoon harder A willen. Maar als je dat serieus wilt, wil je nadenken over wat B is, en hoe je B onder controle krijgt. B is voor mij mijn smartphone. Dan wil je jezelf trainen. Als je je écht niet wil laten afleiden, dan zet je dus die telefoon uit. Maar wat als ik gebeld word? Dan bel je die na 2 uur terug. Wees bewust van je grijpreflex, en tel eens hoe vaak je dat op een dag hebt.

Wees heel bewust van je acties, en let erop wanneer en waarom je je telefoon wilt pakken. Ik merk dat dat gemakkelijker is te doen als ik ben uitgerust.

Wat ook helpt is genoeg energie hebben. Soms vergeet ik nog wel eens genoeg slaap te hebben. En dat heeft een dramatisch effect op mijn motivatie, bijvoorbeeld werk of het schrijven van dit blog. Eergisteren had ik een heel korte nacht gehad, en ik merkte dat ik de eerstvolgende dag compleet geleefd werd. Slaap is ontzettend belangrijk, alleen soms vergeten we dat nog wel eens. En ik merk dat als ik moe ben, dat ik dan minder makkelijk vroeg naar bed ga, waardoor ik paar dagen lang moe blijf. Met als gevolg dat je niets gedaan krijg. Minder bloggen, minder vrolijk, etc.

Wees ook zelfbewust. Als je gisterenavond tot 4:00 ’s nachts bier hebt gedronken, is het moeilijker fit te zijn en iets je tot zinvolle activiteiten te zetten. Maar als het een gewoonte voor je is, dan is het risico dat het zo vanzelfsprekend is dat je het niet meer ziet. Kortom, een hoop negatieve energie die je er gratis en voor niets bij krijgt.

Dus wees lief voor jezelf, zorg dat je fris en fruitig bent. En besteed vooral geen energie aan balen. Als het écht niet wil lukken, zie het dan als een baaldag, loop je checklist af. Was je moe? Had je geen inspiratie? Een baaldag mag. Logisch dat je creatieve, complexe taak nog niet in één keer lukt. Probeer het gewoon opnieuw. Vertrouw in jezelf.

Laten we zeggen dat je uiteindelijk bent begonnen. Je bent uitgerust, je weet dat je maar gewoon ergens moet beginnen, je laat je niet afleiden door bijv. je telefoon of andere mensen. Fantastisch!

Dan begin je met werken. Een heerlijk, productief gevoel. Wanneer stop je dan? Je wil op een gegeven moment ook weer uit de flow komen, omdat je andere taken hebt, en zo opdrachten mist. Flow is zo verslavend, ik ben bijvoorbeeld nu lekker aan het typen zonder besef van tijd. Het voelt heel vervelend om een taak, waar je lekker mee bezig was, te laten liggen voor een andere keer.

Tegen dat vervelende gevoel zou ik graag willen zeggen: wist je nog hoeveel moeite het je kostte om je tot die taak te zetten? En zie je hoe lekker je nu in de flow zit? Als je nu stopt, heb je er morgen juist sneller zin in. Soms ervaar ik de flow zo sterk, dat ik gewoon even uit reflex mijn laptop even moet dichtklappen.

De flow onderbreken is dus vervelend. Stop even met waar je mee bezig bent, haal diep adem, klap desnoods je laptop dicht of bekijk je to-do lijst met taken voor die dag. En denk: morgen pak ik de draad nog sneller op.

Perfectionisme is uren maken. Begin gewoon.

 

Bronnen

Whitepaper van Salanova et al. over de relatie tussen doelen en werk-gerelateerde flow:

http://www.uv.es/docpot/documentos/publicaciones_recientes/ARTICULO_PDF/Salanova_06/Salanova_Flow_at_Work_06.pdf

Teruglezen?

Deel 1: Wanneer speelt perfectionisme een rol? En wanneer is iets eigenlijk perfect?

Deel 2: Welke houding kunnen we aannemen zodat je complexe, creatieve taken met veel plezier kunt doen zonder frustratie?

Deel 3 (hier ben je nu): Het gaan doen. Waar kun je op letten?

 

Perfectionisme (2) De juiste houding

Sommige mensen hebben van jongs af aan iets geleerd wat hun de rest van hun leven de motivatie geeft om iets te gaan doen. Die worden dan ergens heel goed in. Hoe doen ze dat toch?

Dit is een drie-delige serie over perfectionisme.

Deel 1: Wanneer speelt perfectionisme een rol? En wanneer is iets eigenlijk perfect?

Deel 2 (hier ben je nu): Welke houding kunnen we aannemen zodat je complexe, creatieve taken met veel plezier kunt doen zonder frustratie?

Deel 3: Het gaan doen. Waar kun je op letten?

Een paar jaar geleden ontdekte ik toevallig het drumstel. Op een open dag van een muziekschool ging ik voor de grap een keer langs. Ik heb een drumstel wel cool gevonden, ook een beetje maf. Een paar trommels bij elkaar, hoe spannend kan dat zijn? Na een proeflesje dacht ik: hee, dit is best wel leuk! Af en toe moet ik me er toe zetten, maar ach, dat hoort er ook wel bij. En het maakt me ook niet uit of anderen me goed of slecht vinden. Ik ontspan van het drummen. Het is gewoon leuk. Ik kan proberen er een verklaring voor te verzinnen maar hier komt het wel op neer.

Ik denk dat mensen die op jonge leeftijd zoiets vinden, daarom goed begrijpen waarom ze doen wat ze doen. Ze vinden het dus gewoonweg leuk. Ze zeggen dat als je jong bent, je ook beter open staat voor je gevoel, en maak je ook minder druk om de mening van anderen.

Dat laatste, wat anderen van je vinden, is iets om bij stil te staan. Je kunt denken dat je iets leuk vindt, omdat je daar stiekem wel aanzien mee geniet. Je kunt een leuke hobby ook minder leuk maken als je teveel naar de buitenwereld luistert. Aan de andere kant, kun je ook niet-zo-leuke-dingen juist leuk maken.

We worden allemaal als amateurs geboren. Door je niet druk te maken over de buitenwereld maar gewoon te genieten van de dingen die je leuk vindt, vliegen de uren er doorheen en word je vanzelf beter. En de buitenwereld, die erkent je daar opeens voor. Wat leuk is, maar je doet het uiteindelijk voor jezelf.

Door de juiste houding aan te nemen, bijvoorbeeld het af en toe bewust tegen jezelf zeggen: “we zijn allemaal als amateur begonnen” helpt om gemotiveerd te blijven.

Richting

We staan stil bij richting omdat je gemakkelijk jezelf voor de gek kunt houden. Als je ergens goed in wilt worden, moet je het doen. Ik heb jarenlang een hobby muziek produceren gehad. In het begin was ik vooral bezig met beats maken en synthesizer lijntjes inprogrammeren. En gaandeweg leerde ik steeds meer. Tot op het moment dat ik alleen nog maar aan het leren, en weinig meer aan het produceren was. Daardoor kreeg ik wel het gevoel dat ik steeds beter werd, maar eigenlijk produceerde ik te weinig. Dat kan zich jarenlang in stand houden.

Het is natuurlijk wel belangrijk dat je wel echt met die taak bezig bent. Als je neefje 100 uur piano zou hebben gespeeld en daarna een blokfluitconcert geeft, is het nog steeds kut. En ok, de één pakt iets sneller op dan de ander.

 

Motivatie

Straf

Een boete als je je belasting niet betaalt. Handig voor afgebakende, complexe taken. Misschien dat we daarom het doen van de boekhouding massaal niet leuk vinden.

Deadlines

Wel of geen deadline? Eigenlijk bestaat een taak zonder deadline niet. Zoals elke activiteit is onder te verdelen in sub-activiteiten, is een deadline is ook onder te verdelen in sub-deadlines. Zo schrijf ik elke dag minimaal een half uurtje aan dit blog. Het eind van de dag is dus mijn deadline.

Als ik een keer een dag niet geblogd heb, is dat geen ramp. Ik mag van mezelf best een keer een dag overslaan, want ik weet dat het heel moeilijk is om zoiets dag in dag uit vol te houden. Zeker als ik er net mee begonnen ben! De negatieve benadering zou zeggen: He shit, je hebt het maar 3 dagen volgehouden. Ik ben gewoon geen blogger. De positieve houding zegt: ach, zoiets lukt je niet in één keer. Maar je hebt het nu toch al 3 dagen op rij volgehouden. Misschien lukt 4 dagen op rij dan ook wel. En misschien daarna wel 5 dagen. Zo’n houding geeft je de energie om het de dag erop weer te proberen.

Wat als het niet lukt? Als ik merk dat het een paar dagen niet lukt om te bloggen, dan baal ik daar wel een beetje van. Ik ben dan gefrustreerd dat het me niet lukt, maar ik reken het mezelf niet aan. Ik constateer alleen: er moet iets veranderen om te zorgen dat het wel lukt.

Behalve de sub-deadlines van het dagelijks iets doen, is er natuurlijk nog de deadline in de traditionele zin van het woord. Bij het schrijven van een artikel als deze zit bijvoorbeeld geen deadline. Ik kan dit onderwerp net zo lang verkennen totdat ik een boek geschreven heb. En dan ben ik over 3 jaar nog met dit artikel bezig. Maar ik wil helemaal geen boek schrijven en er moet op een gegeven moment toch eens wat af.

Dus als ik mezelf die dagelijkse mini-deadlines kan opleggen, heeft het misschien ook wel zin om een deadline op de lange termijn te verzinnen. Uit frustratie heb ik een paar dagen geleden mezelf opgelegd dat ik uiterlijk 7 december op de publiceerknop druk, ongeacht hoe ver ik er mee ben. Best een eng idee. De deadline op zich stelt niet zoveel voor, maar de consequentie van een half-af artikel online geeft me wel de nodige motivatie.

Mijn perfectionisme schreeuwt soms: maar het is nog niet goed genoeg! Dat is dan pech. Want ik heb inmiddels als zó veel uur in het artikel gestopt, als ik het niet beter dan dit kan krijgen dan is dat maar zo.

Dit soort frustratie is af en toe gezond. Ik heb zoveel geleerd over het organiseren van tekst, het zoeken naar de rode draad. Daar had ik misschien ook wat hulp bij kunnen gebruiken, maar ik moet het uiteindelijk ook zelf doen. Ik wil ten slotte ook weer niet teveel gaan onderzoeken, waardoor ik niets meer produceer.

Vorige successen

Als je een taak succesvol hebt afgerond, op tijd en alles, dan geeft dat een enorme kick. Je hebt controle over jezelf gekregen! Je hebt iets af wat je af wilde krijgen. Dat draagt bij aan je zelfverzekerdheid en zorgt ervoor dat je een stapje makkelijker een nieuwe taak kunt gaan oppakken.

Sociaal

Mensen zijn gezelschapsdieren. Dus hoe leuk je een taak ook vindt, na een tijd wordt hij minder leuk als je hem niet sociaal maakt. Zoek lotgenoten op. Drum je? Zoek een band. Dans je? Zoek vrienden waarmee je het gezellig hebt. Zo kun je je makkelijker ergens toe zetten, ook als je die dag even geen zin hebt. Bijvoorbeeld als je mindset niet in orde is.

Leukheid

Als je de nodige uren in een creatieve taak wilt stoppen, dan heb je iets nodig om dat vol te houden. En “leuk” is daarin de krachtigste motivator. Sommige mensen noemen het “passie”, dat mag ook. Maar ik heb een beetje een hekel aan het woord passie gekregen omdat we er te vaak over lullen in plaats van dat we het ervaren.

Sommige mensen ontdekken iets dat ze leuk vinden van nature op jonge leeftijd, anderen ontdekken dit pas als ze volwassen zijn. En er zijn ook een boel mensen die dit denk ik nooit ontdekken. Als je nu denkt: Ja, ik ben hier niet geschikt voor want in mijn geval is dit anders en zus en zo en blablabla. Onzin! Het menselijk brein heeft een gigantisch aanpassingsvermogen, dus kun je prima nog nieuwe dingen kunt leren. Ook als je al wat ouder bent. Dan duurt het misschien wat langer, maar so what.

Er zit een heel groot verschil tussen het doen van een taak en het nadenken over een taak. Als je het leuk lijkt om viool te spelen, ga het dan maar eens doen. Waarom is het leuk? Is het leuk omdat je het feitelijke vioolspelen op dat moment leuk vindt, of lijkt het je leuk om heel goed te kunnen vioolspelen? Want dan ben je nog wel even bezig. En dat is goed, een vaardigheid als vioolspelen kost een hele boel energie. En het is waanzinnig mooi als je er goed in bent. Maar als je het zelf ook wilt kunnen bedenk je dan: hoe ga je al die uren oefening volhouden?

Ik heb ontdekt met drummen dat het een hobby is waar ik met gemak heel veel uren aan kan besteden. Gevoelsmatig vind ik dat gewoonweg leuk. Het is een emotie, die je niet kan uitleggen. Het is als een (leuke) film kijken. Je kan wel proberen uit te leggen waarom de film leuk is, maar je weet: dit is nou eenmaal een leuke film. Die zelfde emotie heb ik bij mijn hobby, drummen, en ik denk dat iedereen hobby’s heeft die hij net zo leuk vindt als het kijken van een film.

Gelukkig hebben we allemaal een goed voorstellingsvermogen. Het lijkt me leuk om viool te spelen, het lijkt me leuk om salsa te dansen, het lijkt me leuk om een boek te schrijven. Daardoor zetten we ons toe dingen die we graag doen. Alleen door iets te ervaren kun je voelen of je het leuk vindt. Als het leuk voelt, dan kost het ook geen energie en kun je een taak eindeloos blijven doen.

Leuk maken: Door de juiste houding aan te nemen kun je taken leuk maken. Als je zit op te hikken tegen een probleem, denk er dan eerst eens over na. Meet je vooruitgang. Zet leuke muziek op. Vraag hulp.

Over het algemeen zie je dat mensen die positief in het leven staan, meer voor elkaar krijgen. Een positieve houding zegt: Vandaag weer aan het werk. Ik voel dat ik er niet zoveel zin in heb. Oh ja, gisterenavond had ik die ene film gezien en die zit nog in m’n hoofd. Okay, toe maar. Aan de slag, we zien wel. Een negatieve houding zegt: Ik heb er vandaag echt geen zin in. Blegh!! Nou ja, vooruit.

Zo’n negatieve houding zorgt ervoor dat we zo’n complexe taak na een paar dagen echt wel zat zijn. Dingen gaan een stuk makkelijker als ze leuk zijn.

Als ik vast zit in een artikel, zeg tegen mezelf: het artikel dat ik nu schrijf, is het beste resultaat dat ik nu hier kan neerzetten met mijn schrijfskills op dit moment. Als ik ‘m volgend jaar nog een keer schrijf, zal hij ongetwijfeld beter zijn, maar dit is nu wat het is. Een positieve houding werkt dus ook relativerend.

Ik besefte me dat, als dingen niet gaan zoals ik wil, ik de kracht heb om dit op te lossen. Dat kost soms veel tijd (soms meerdere jaren) maar als je er maar lang genoeg aandacht aan besteedt kom je vanzelf met de oplossing.

Je bent niet meer of minder perfectionist dan de ander. Je bent niet meer of minder bijzonder dan de mensen om je heen. Het is een heel gewone en menselijke eigenschap. Net als dat je twee armen en twee benen hebt, heb je ook perfectionisme in je. Vraag maar na.

Alles in kleine stapjes. Schrijf niet eerst een boek, maar begin met een zin. Maar het jezelf maar lekker makkelijk, want dan behaal je je doelen.

Verder lezen

Deel 1: Wanneer speelt perfectionisme een rol? En wanneer is iets eigenlijk perfect?

Deel 2: Welke houding kunnen we aannemen zodat je complexe, creatieve taken met veel plezier kunt doen zonder frustratie?

Deel 3: Het gaan doen. Waar kun je op letten?

Perfectionisme (1) Wat is perfect?

Ik ben een paar weken geleden een blog begonnen. Als je me vraagt “waarom?” kan ik daar niet een eenvoudig antwoord op geven. Na een proces van er heel lang over nadenken tot het echte elke dag bloggen ben ik nu aanbeland bij het punt om ook wat serieuzer over de kwaliteit van mijn schrijfsels na te denken. Ik wist dat mijn eigen perfectionisme daarin een obstakel ging worden. Dus was mijn onderwerp voor mijn volgende artikel snel gekozen.

Ik ga, ter lering en vermaak, mijn dagelijkse half-uurtje eens besteden aan perfectionisme als onderwerp. Ik ben gaandeweg een schrijflog en een zelfmotivatielog begonnen, waarin je al mijn frustraties tot op de dag terug kunt lezen.

 

Deel 1 (hier ben je nu): Wanneer speelt perfectionisme een rol? En wanneer is iets eigenlijk perfect?

Deel 2: Welke houding kunnen we aannemen zodat je complexe, creatieve taken met veel plezier kunt doen zonder frustratie?

Deel 3: Het gaan doen. Waar kun je op letten?

 

Screenshot uit Barton Fink, verfilmde frustratie.
Screenshot uit Barton Fink

Ik vind dat we met z’n allen maar een verkeerd beeld hebben van het creatieve proces. De geniale –maar ook een beetje depressieve– schrijver die 100 propjes rondom zijn prullenbak heeft liggen om vervolgens in een extatische scheet van inspiratie zijn meesterwerk schrijft, die ken ik niet. Ik vind dat een echte creatieveling juist keer op keer inspiratie kan opwekken. De echte kunstenaar begrijpt dat als hij maar heel veel produceert, vanzelf beter wordt. En aan de wereld alleen zijn beste werk laat zien.

Als een creatieve taak strandt, geven we de schuld aan perfectionisme. We zeggen: “ik ben zo’n perfectionist, het lukt me gewoon niet”. Lariekoek. Als je dat als antwoord accepteert dan heb je juist een mooie kans gemist om eens stil te staan bij de reden waarom je bent gestrand. Maar we geven al te graag onze mooie vriend ‘perfectie’, de drijfveer voor alles wat mooi is in de wereld, de schuld. En daarmee is de zaak gesloten. Logisch dat perfectionisme een slecht imago heeft. Als je er net even verder bij stilstaat zijn er allerlei oorzaken die ermee te maken kunnen hebben. Het kan liggen aan een gebrek aan motivatie, te veel afleiding op het moment dat je er mee bezig gaat, een gebrek aan plezier misschien, of een angst om je werk te laten zien. Maar eerst willen we een beeld hebben van wat voor soort taken je extra waakzaam wilt zijn voor deze oorzaken.

Soorten taken

Bij creatieve taken, bijvoorbeeld het schrijven van een artikel, is het moeilijk om het resultaat perfect te noemen, omdat smaken nou eenmaal verschillen. Maar stel dat je een eenvoudige taak doet, bijvoorbeeld een gloeilamp wil indraaien. Of een ingewikkelde taak, zoals een wiskundetoets. Dit zijn afgebakende taken. Het resultaat is makkelijker perfect te noemen, omdat de criteria tot succes voor de hand liggen, of afgesproken zijn. Die criteria kun je natuurlijk ook voor creatieve taken ook verzinnen, maar om daar het eens over te worden is een stuk ingewikkelder.

In het geval van de wiskundetoets kun je nog prima een nieuw criterium verzinnen, waarbij de twee kandidaten met allebei een 10 gaat beoordelen op de kwaliteit van hun handschrift. Of een verliefd stelletje vindt elkaar perfect volgens hun eigen criteria. Maar laten we zeggen dat het vrijwel onmogelijk is om iets 100% perfect te kunnen doen.

Toch kan het resultaat van een creatieve taak beter of slechter zijn. We vinden een schilderij van een kunstenaar die 10.000 uur ervaring heeft doorgaans mooier dan een vergelijkbaar schilderij van een amateurkunstenaar, die misschien maar 100 uur ervaring heeft. Een muziekstuk van Mozart trekt vollere zalen dan het blokfluitconcert van je kleine neefje (maar het is wel heel aandoenlijk).

Als je een perfectionist bent, ben je dus geneigd om ingewikkelde, creatieve taken perfect te willen doen. Omdat perfect niet bestaat, is perfectionisme de drijfveer. Perfect is dus subjectief als het om ingewikkelde creatieve taken gaat. Als het om ingewikkelde afgebakende taken gaat dan is het gemakkelijker perfect te noemen, maar nog steeds is perfect onderhevig aan criteria die niet vast liggen. Hoe dan ook, de tijd die je erin stopt de belangrijkste factor.

Dus hoe doen de grote perfectionisten dat dan? Woody Allen zei ooit: 90% of succes is showing up.  Waar haalt een schilder als Rembrandt, een componist als Mozart, een voetballer als Messi, een politicus als Obama, een zangeres als Adéle, een danser als Gene Kelly of een ondernemer als Elon Musk elke dag weer de motivatie vandaan om te doen wat ze doen? Natuurlijk speelt geluk een grote rol, en in het juiste nest geboren worden ook. Ook belangrijke dingen. Maar wat beweegt deze grootheden nou om elke dag weer hun uren erin te stoppen, en zo hun perfectionisme toe te passen op de dingen die ze doen?

Ik heb me altijd al af gevraagd hoe sommige mensen op heel jonge leeftijd al weten dat ze later muzikant wilden worden. Dat zit gewoon in ze, denk ik dan. Maar dat is niet echt een antwoord. Volgens hebben sommige mensen op jonge leeftijd iets fundamenteels geleerd dat ze de rest van hun leven helpt grote dingen te bereiken. En volgens mij spelen dingen als angst, frustratie, motivatie niet zo’n grote rol in. Het gaat gewoon vanzelf. Hmmm.

Verder lezen

Deel 1 (hier ben je nu): Wanneer speelt perfectionisme een rol? En wanneer is iets eigenlijk perfect?

Deel 2: Welke houding kunnen we aannemen zodat je complexe, creatieve taken met veel plezier kunt doen zonder frustratie?

Deel 3: Het gaan doen. Waar kun je op letten?

Titanic, Lariekoek, en de liefde voor de film, of juist niet.

Film kijken (situatie 1) 

Ik zou nog altijd graag Titanic willen kijken. Maar ik heb er gewoon de tijd niet voor. Ik ben veel te druk met mijn werk. En als ik ‘m kijk, dan wil ik er ook echt voor zitten. Dan ga ik aantekeningen bijhouden, omdat de personages zo goed schijnen te zijn. En ik meet met een stopwatch precies hoe lang de film duurt. Zo maak ik elke seconde heel bewust mee, zodat ik er ultiem van geniet. En ik koop ook zakdoeken om in te huilen, voor die mooie passages in de film. De mooiste die ik kan vinden, nee wacht. Ik maak ze zelf! Ik maak zelf zakdoeken van de fijnste stof die ik kan vinden, dat is deze film zeker waard. En dan koop ik lekker m&m’s, MMMMM M&M’S! Nee wacht, dat maakt teveel lawaai als ik er op kauw. Nee, ik koop wel geen eten. Dan heb ik ook geen afleiding en geniet ik het meest van de film.

*zet film aan*

Oe, dit is een goed gekozen camerastandpunt. En die muziek is ook goed. Ik moet de film even pauzeren om hier aantekeningen van te maken. Aantekening: “Goede muziekkeuze. mogelijk interessant als ik zelf ook een film maak”.

*na 30 minuten*

Pff, weer de film uitzetten. Dit begint wel saai te worden. Ik ben moe. Ik vind het eigenlijk een stomme film. Wat een kutfilm, die Titanic. Ik ben gewoon geen Titanic-liefhebber. Ik ben gewoon niet echt een filmkijker. Het is gewoon niet mijn ding.

Film kijken (situatie 2)

Ik zou nog altijd graag Titanic willen kijken. Ik zet ‘m vanavond aan. Ik heb er nu al zin in!

*zet film aan*

Wow, wat een verhaal …

*na 30 minuten*

….

*aftiteling*

Snik, wat een prachtig verhaal.

*morgen*

(aan collega) Oh ik heb eindelijk eens Titanic gekeken. Wat een prachtige film. Zo goed, Ik heb er echt van genoten.

Blog schrijven (situatie 1)

Ik zou nog altijd graag een blog willen schrijven. Het lijkt me gewoon tof. Maandag begin ik eraan. Ik heb al een account op blogger aangemaakt. Ik heb al heel veel ideeen, dus dat schrijven dat gaat me makkelijk af.

*begint met schrijven*

Hmmm, waar ga ik eens over schrijven. lalalala. Pff, moeilijk zeg. Ik had wel wat ideeën. Bijvoorbeeld over hoe leuk ik mijn hond vind.

*begint echt met schrijven*

Bello is een leuke hond. Hij heeft een staart en een hoofd en […]

*stopt met schrijven*

Pff.. neh, dit is niks. Wie leest dit? Dit is stom. Blegh. Morgen probeer ik het wel opnieuw

*morgen*

EINDE

Blog schrijven (situatie 2)

Ik zou nog altijd een blog willen schrijven. Waarschijnlijk ga ik tegen een dood punt aanlopen. Omdat ik gefrustreerd ben dat ik niks voor elkaar krijg. Of dat ik het saai begin te vinden. Daar moet ik even waakzaam voor zijn. Belangrijk dat het leuk blijft, waarom zou ik het anders doen? Als ik het nou elke dag doe, gewoon minimaal een half uurtje voor mezelf, dan hou ik het wel voor. Eerst maar eens bewijzen dat ik het kan. Daarna kan ik wel proberen wat meer aandacht aan de kwaliteit te besteden.

*begint met schrijven*

Hmm, waar ga ik eens aan schrijven. lalalala Pff, moeilijk zeg. Ik had wel wat ideeen. Bijvoorbeeld over hoe leuk ik mijn hond vind.

*begint echt met schrijven*

Bello is een leuke hond. Hij heeft een staart en een hoofd en […]

*stopt met schrijven*

Pff, dit is niks. Wie leest dit? Ach, het gaat er nu even om dat ik wat op papier zet. Waarschijnlijk lezen mensen het toch niet. Maakt ook niet uit. Als ik het maar leuk vind, dan houd ik het wel vol. Als ik er tevreden genoeg over ben kan ik mensen wel vertellen over mijn blog.

Bello heeft een staart en een hoofd en allemaal leuke vlekjes. Hij kwispelt vooral als er nieuwe mensen zijn. Haha, die bello. Het is een echte hond.

*half uur later*

dat was makkelijk, en leuk!

Dingen doen met hetzelfde gemak als het kijken van een film

Waarschijnlijk denk je niet veel na over of je een film wilt kijken of niet. Je begint er gewoon aan, en als het een leuke film is geniet je er van. In situatie 1, waarbij je een film heel serieus neemt, verdwijnt het plezier dat je er in hebt. In situatie 2 duik je er gewoon in. Een film kijken is immers leuk! En Titanic staat bekend om een goede film, dus de kans dat je daarvan geniet is erg groot.

Bij het doen van een taak, bijvoorbeeld het schrijven van een blog, ligt dat anders. Een blog is iets serieus. Als ik een blog heel serieus ga nemen, dan wordt het zwaar en groot. Net als het serieus nemen van Titanic. Met als gevolg dat je afhaakt en tegen jezelf zegt: Ik ben nou eenmaal niet het type om een blog te schrijven.

Eindeloos zonde. Want met de juiste houding had je er een stuk meer plezier in kunnen krijgen, zoals in situatie 2.

Houding

De juiste houding zorgt ervoor dat je ingewikkelde taken leuk kunt houden, of op z’n minst niet minder stom. Een film kijken vind je leuk, dat kost geen enkele moeite om je daartoe te zetten. Maar hoe groter de taak, hoe moeilijker we dat met z’n allen vinden. Oeioeioei, wat zal dat veel moeite kosten.

LARIEKOEK!

Als je iets leuk vindt, gaat het vanzelf.